OPAT

Intraveneuze antibioticatoediening

Sommige infecties (bijv. infecties van de botten en gewrichten, hartkleppen of prostaat) moeten gedurende langere tijd, meestal enkele weken, worden behandeld, waarbij een verblijf in het ziekenhuis niet langer noodzakelijk is.

Bij intraveneuze antibiotica komen de antibiotica via een infuus rechtstreeks in het bloed. Hierdoor kunnen ze voldoende actief zijn op de plaats van de infectie, wat niet altijd lukt met de inname van medicatie via de mond. Er kan, gezien de lange behandelingsduur, gekozen worden om de behandeling thuis verder te zetten na de initiële opstart in het ziekenhuis. Dit wordt OPAT, of ‘Outpatient Parenteral Antimicrobial Therapy’, genoemd.

Het grootste voordeel van OPAT is dat je behandeld wordt in je eigen thuisomgeving en zo jouw dagelijkse activiteiten sneller kan hervatten. Het is belangrijk dat de toediening van antibiotica thuis door een verpleegkundige gebeurt die hiermee vertrouwd is en de nodige opleiding hiervoor heeft gekregen.

Binnen AZ Herentals werken we samen met verschillende thuisverpleegkundigen uit de regio. Indien je reeds een thuisverpleegkundige heeft, wordt bekeken of deze in aanmerking komt. Indien dit niet het geval is, kan deze thuisverpleegkundige in sommige gevallen ingeschakeld worden voor alle andere zorgen die je nodig hebt. Voor de toediening van de medicatie wordt gezocht naar een thuisverpleegkundige waarmee het ziekenhuis een samenwerkingsovereenkomst heeft afgesloten. De sociale dienst neemt contact op met de betrokken thuisverpleegkundige(n)  voor de opstart van de therapie en het maken van de nodige afspraken.

De behandelende arts in het ziekenhuis beslist of je in aanmerking komt voor OPAT. De verpleegkundige van de afdeling waar je bent opgenomen, bespreekt voorafgaand alle aspecten van de behandeling samen met jou.

Jij, als patiënt, maakt de uiteindelijke beslissing of je al dan niet kiest voor de verderzetting van de intraveneuze antibioticatherapie thuis. Bij een akkoord via schriftelijke geïnformeerde toestemming zullen de zorgverleners in het ziekenhuis starten met de verdere ontslagregeling. Dit neemt een drietal dagen in beslag vanaf je de toestemming hebt gegeven.

Er bestaat steeds een mogelijkheid dat het geneesmiddel een allergische reactie uitlokt. Daarom worden de eerste twee toedieningen van het antibioticum steeds in het ziekenhuis toegediend. Op die manier kan de verdere therapie thuis op een veilige manier verlopen.

De thuistoediening van medicatie rechtstreeks in de bloedbaan vraagt ook extra aandacht en waakzaamheid van jezelf en van de thuisverpleegkundige om eventuele problemen te voorkomen en tijdig op te merken. Hieronder worden enkele belangrijke aandachtspunten besproken en geven we aan wie je kan contacteren, indien nodig.

1.   De thuisomgeving

Het is belangrijk dat je je thuis comfortabel voelt voor de toediening van de antibiotica. Daarnaast moet de ruimte ook voldoende hygiënisch zijn zodat de thuisverpleegkundige op een veilige en correcte manier kan werken. We raden daarom aan met volgende tips rekening te houden:

• Voorzie een ruime plaats waar je comfortabel kan plaatsnemen.
• Zorg ervoor dat deze ruimte proper is door deze geregeld te poetsen en het werkoppervlak zorgvuldig te reinigen.
• Voorzie eventueel een onderlegger voor de thuisverpleegkundige, omdat sommige geneesmiddelen vlekken kunnen achterlaten bij morsen.
• Voorzie een ophangsysteem voor het infuus (dit kan met behulp van eventueel een kapstok).
• Houd huisdieren weg uit de ruimte tijdens de toediening van de antibiotica.
• Bewaar de medicatie en het materiaal op een droge en koele plaats, buiten het bereik van kinderen. Sommige geneesmiddelen worden in de koelkast bewaard (2-8°C), in dit geval krijg je de juiste bewaarinstructies van de ziekenhuisapotheek.

2.    Hoe verloopt de thuistoediening?

De thuisverpleegkundige begeleid je tijdens de antibioticatoediening. Hij/zij bereidt de medicatie voor, controleert de insteekplaats van de katheter en het katheterverband, geeft de medicatie via een infuus en volgt eventuele infecties op. De thuisverpleegkundige bespreekt met jou of zij/hij tijdens de toediening van het antibioticum bij jou blijft of reeds een andere patiënt verzorgd en op een later tijdstip bij jou terug komt. De thuisverpleegkundige laat zijn/haar telefoonnummer bij je achter, indien je in tussentijd toch problemen ondervindt.

3.    Controleraadpleging in het ziekenhuis

Tijdens de behandeling kom je op vooraf bepaalde momenten op raadpleging bij de behandelend arts. Tijdens deze raadpleging:

• Worden er bloedstalen afgenomen
• Wordt het verdere verloop van de therapie overlopen
• Wordt de katheter bekeken
• Worden er eventuele aanpassingen aan je therapie doorgevoerd

Wanneer en met wie contact opnemen?

Heb je klinische problemen, problemen met jouw katheter of logistieke problemen, contacteer dan:

• De behandelende afdeling, het nummer kan je op de eerste bladzijde van deze brochure terugvinden

Klinische problemen:

• Kortademigheid
• Uitgebreide huiduitslag, ademhalingsproblemen, zwelling van aangezicht/mond, lage bloeddruk, bewustzijnsverlies
• Huiduitslag zonder andere klachten
• Koude rillingen
• Koorts (> 38,3°C of twee keer >38°C)
• Toename lichaamsgewicht, dikke voeten
• Maag- en darmklachten
• Hoofdpijn, keelpijn

Heb je problemen met het antibioticum, hiervoor kan je tijdens de kantooruren (8u-17u) contact opnemen met de ziekenhuisapotheek op volgend nummer, 014 24 60 69,  buiten de kantooruren en in het weekend kan je hiervoor contact opnemen met het onthaal van het ziekenhuis, t 014 24 61 11, zij verbinden je door met de ziekenhuisapotheker van wacht.

Afvalverwerking

De thuisverpleegkundige zal voorzien in de verwerking van het afval gerelateerd aan de therapie. Indien je aan het einde van de behandeling nog beschikt over een overschot van antibiotica, moet je deze terugbezorgen aan de ziekenhuisapotheker.

4.    Materialen

Je krijgt bij ontslag de nodige materialen alsook het antibioticum mee naar huis voor een periode van 1 maand. Indien de therapie langer dan 1 maand duurt, voorziet de ziekenhuisapotheek de nodige materialen voor de verdere duur van de therapie. Deze materialen kunnen tijdens de openingsuren van apotheek opgehaald worden. De apotheek is op weekdagen geopend van 8 tot 17 uur en op zaterdag van 10 tot 13 uur.

In sommige gevallen moet de medicatie koel bewaard worden. De medicatie zal afgeleverd worden in een koeltasje. Dit koeltasje moet terug bezorgd worden aan de apotheek. Bij het niet inleveren van het koeltasje zal er een kost van 5 euro aangerekend worden.

Voor bepaalde antibiotica, die worden toegediend via een elastomeerpomp, moet je beschikken over een huishoudweegschaal. Beschik je hier niet over, kan je deze in bruikleen krijgen via het ziekenhuis. Deze weegschaal moet na afloop van de therapie aan de ziekenhuisapotheek worden terugbezorgd. Bij het niet inleveren van de weegschaal, wordt er een kost van 15 euro aangerekend.

De materialen worden verpakt in een doos, deze doos hoef je niet aan het ziekenhuis terug te bezorgen.

De behandeling wordt terugbetaald. De materialen nodig voor de toediening van de antibiotica en de verzorging van de katheter worden via het ziekenhuis voorzien. Er wordt steeds een beperkte voorraad voorzien. De materialen kunnen immers niet teruggenomen worden aan het einde van de behandeling.

Volgende materialen moet je als patiënt zelf voorzien:

• Steriele kompressen
• Windel (voor extra fixatie van de katheter)

PICC staat voor een perifeer ingebrachte centraal veneuze katheter die links of rechts in een bloedvat in de bovenarm wordt ingebracht. De katheter wordt verder opgeschoven tot dat de tip van de katheter zich nabij het hart bevindt. Deze katheter wordt niet vastgehecht aan de huid, maar wel gefixeerd op de huid.

De katheter wordt geplaatst bij langdurige intraveneuze therapie en wordt zowel bij gehospitaliseerde als ambulante patiënten gebruikt. Door het telkens opnieuw aanprikken van bloedvaten in de onderarm of hand om een perifeer veneuze katheter te plaatsen, raken deze beschadigd. Het kan niet alleen pijnlijk zijn, maar na verloop van tijd kan het aanprikken ook moeizamer verlopen. Toegediende intraveneuze medicijnen, zoals chemotherapie of antibiotica kunnen irriterend zijn voor kleine bloedvaten waardoor deze schade oplopen. In dat geval biedt een PICC een veilige toegangsweg.

Voor het toedienen van antibiotica thuis wordt veelal gebruik gemaakt van een PICC.

Naast de PICC kan er ook gebruik gemaakt worden van een midline katheter voor het toedienen van antibiotica. De midline katheter wordt,  net zoals de PICC, geplaatst in de bovenarm. Het verschil met de PICC is dat de midline slechts wordt opgeschoven tot aan de schouder, hierdoor heeft hij een kortere levensduur.