Cochleair implantaat (CI)

Gehoorverlies hoeft niet onomkeerbaar te zijn. Wanneer een klassiek hoorappaat niet meer helpt, kan een cochleair implantaat een optie zijn. In AZ Herentals plaatst dr. Tillo Mennes deze cochleaire implantaten, in audiologische samenwerking met Hoorcentrum Marinus.

Het slechtwerkende deel van het gehoorsysteem, het slakkenhuis, wordt overbrugd, waardoor slechthorende en dove patiënten opnieuw (veel beter) kunnen horen.

Waarom een cochleair implantaat laten plaatsen?

Tweezijdig gehoorverlies

(Ernstig) gehoorverlies kan veel schadelijke gevolgen hebben. Enerzijds leidt het vaak tot sociaal isolement, waarbij mensen zich meer en meer afzonderen van evenementen en andere personen, omwille van het moeizaam communiceren. Anderzijds verhoogt gehoorverlies het risico op dementie, onder andere juist door het jarenlange gebrek aan binnenkomende informatie waarbij de hersenen minder en minder gestimuleerd worden. Jarenlang werd (en wordt) dit aangepakt door middel van klassieke hoortoestellen, echter zijn er veel mensen waarbij dit niet meer volstaat door de hoge graad aan gehoorverlies. Het plaatsen van een cochleair implantaat zorgt dus voor meer kwaliteitsvolle jaren, een grotere zelfstandigheid, meer volwaardig functioneren in gezelschap en dus een beter algemeen welzijn.

Eenzijdig gehoorverlies

Sinds 1 januari 2026 worden ook bij mensen die maar aan één zijde slechthorend of doof zijn, cochleaire implantaten vergoed. De voornaamste reden om voor een implantaat te kiezen wanneer je maar aan één kant slechthorend of doof bent, is om opnieuw geluid te kunnen lokaliseren. Dit is de grootste bron van frustratie bij deze mensen, voorafgaand aan een implantaat. Er bestaan al langer methoden om het hoofdschaduweffect (=het niet horen van geluiden die binnenkomen aan de slechthorende zijde) te verminderen, maar een cochleair implantaat helpt als enige om echt opnieuw te kunnen lokaliseren.

Wat doet een cochleair implantaat?

Bij een normaal gehoor worden geluiden opgevangen via de oorschelp en gehoorgang, om dan via het trommelvlies en de middenoorsbeentjes overgedragen te worden naar het slakkenhuis (de cochlea). In het slakkenhuis worden deze omgezet naar elektrische signalen, om dan via de gehoorzenuw naar de hersenen te gaan, waar het echte ‘horen’ plaatsvindt.

Oorzaken van gehoorverlies die te wijten zijn aan aandoeningen in buitenoor (gehoorgang) en middenoor (gehoorsbeentjes, trommelvlies), zijn doorgaans al dan niet chirurgisch te verhelpen.

Oorzaken van gehoorverlies die te wijten zijn aan aandoeningen van het slakkenhuis (waaronder ook klassieke slechthorendheid door de leeftijd), kunnen (nog) niet worden genezen. Hier worden dan doorgaans hoorapparaten gebruikt, tenzij wanneer het verlies zo uitgesproken is dat deze niet meer helpen. Dan is een cochleair apparaat een optie.

Een cochleair implantaat overbrugt het defecte deel van het normale gehoorsysteem. Aan de buitenzijde van het hoofd komt een processor die geluid opvangt. Via het implantaat dat in het slakkenhuis geplaatst wordt, worden die geluidstrillingen meteen doorgestuurd naar de gehoorzenuw en zo naar de hersenen.

Stappenplan

Het behandelplan bij het plaatsen van een cochleair implantaat omvat verschillende stappen. We overlopen deze beknopt:

Stap 1

Bij vragen naar een cochleair implantaat, heb je twee keuzes. Ofwel maak je een afspraak bij dr. Tillo Mennes op raadpleging, ofwel maak je een afspraak bij Hoorcentrum Marinus met de vermelding dat je interesse hebt in een cochleair implantaat. We moedigen het tweede aan, gezien je daar vanaf het begin een meer volledig nazicht kan krijgen in verband met de noodzaak voor een implantaat.

Stap 2: Voorafgaande onderzoeken

Om te weten of je in aanmerking komt voor een cochleair implantaat, zal dr. Mennes een aantal onderzoeken inplannen.

CT-scan en MRI-scan van de rotsbeenderen
Diepgaand evenwichtsonderzoek, dit vindt doorgaans plaats in AZ Turnhout
Bijkomende gehoortesten bij Hoorcentrum Marinus. Dit is de laatste voorbereidende stap en op deze dag word je gezien door zowel dr. Mennes als de implantaudiologe van Hoorcentrum Marinus om de verdere planning te bespreken en om keuzes te maken omtrent kleur en type processor.

Stap 3: Planning implantatie

Beoordeelt dr. Mennes dat je aan de voorwaarden voldoet voor een cochleair implantaat, worden volgende zaken ingang gezet:

Kiezen van een operatiedatum
Onderzoek bij het Antwerps Revalidatie Centrum: Bilanvorming om specifieke individuele noden in te schatten per patiënt, dit is tevens vereist om terugbetaling te kunnen krijgen voor logopedische nabehandeling
Vaccinatie pneumokokken: Hiervoor wordt doorgaans verwezen naar je huisarts.

Voor het hele voortraject mag je op 2 à 3 maanden rekenen.

Stap 4: Operatie

De operatie gebeurt onder volledige narcose. Dat kan in daghospitalisatie of met één overnachting in het ziekenhuis.

Stap 5: Revalidatie en opvolging

Het natuurlijke (akoestisch) gehoor wordt vervangen door een nieuw (elektrisch) gehoor. Daarom moet je opnieuw leren horen (de revalidatie). Dat gebeurt bij een logopedist. Het apparaat moet ook afgesteld worden, dit proces heet het fitten van het apparaat. AZ Herentals werkt hiervoor samen met gespecialiseerde lokale logopedisten en Hoorcentrum Marinus in Noorderwijk.

Na de ingreep worden eerst fittingen opgestart, om zo snel mogelijk over te gaan (met overlap) naar de revalidatie. Fittingen gebeuren zo’n zestal keer, voor revalidatiesessies wordt er gerekend op wekelijkse sessies gedurende 3 à 6 maanden, maar dit kan oplopen tot een jaar.

Dr. Mennes volgt de patiënt en het herstel na de operatie mee op, hij is ook aanwezig bij Hoorcentrum Marinus op dagen waarop deze fittingen gebeuren.

Kostenplaatje

Het cochleair implantaat en de bijbehorende processor zijn de duurste onderdelen van deze ingreep. Samen kosten ze ongeveer 14.000 euro. Deze kosten worden volledig gedragen door de ziekteverzekering.

Als patiënt vallen niet alle kosten weg. Zo moet je rekenen op kosten voor:

voorafgaande onderzoeken in AZ Herentals en andere centra
het ziekenhuisverblijf tijdens de operatie, afhankelijk van keuze voor eenpersoons- of gedeelde kamer: deze kostenraming vind je hier
fittings van het apparaat: gemiddeld 6 beurten
revalidatiesessies om het gehoor te trainen: gemiddeld 3 tot 6 maanden, wekelijks. Na goedkeuring door ARC geldt voor deze sessies het terugbetalingstarief.